Điều này đã thay đổi hoàn toàn cách nhìn của tôi về thiết kế.
Hãy tưởng tượng bạn đang mở một quán cà phê.
Bạn dành nhiều tuần để chọn những món đồ nội thất hoàn hảo, đèn chiếu sáng lung linh và máy pha cà phê cao cấp. Mọi thứ trông thật tuyệt vời. Vào ngày đầu tiên khai trương, hầu như không có ai bước vào. Điều gì đã sai? Cà phê không hề tệ. Không gian nội thất cũng không hề tệ.
Vấn đề đơn giản hơn nhiều: Bạn đã mở quán ở một nơi mà mọi người chỉ muốn mua cà phê mang đi thật nhanh, chứ không phải một nơi để ngồi lại và làm việc trong nhiều giờ. Bạn đã thiết kế trải nghiệm trước khi thấu hiểu con người.
Đây chính xác là cách mà nhiều sản phẩm kỹ thuật số (digital products) đang được xây dựng. Trước khi vẽ bất kỳ một màn hình nào, đầu tiên chúng ta cần hiểu mọi người thực sự cần gì. Đó là nơi Tư duy Sản phẩm (Product Thinking) bắt đầu.
Tư duy Sản phẩm (Product Thinking)
Tư duy Sản phẩm giống như việc đặt câu hỏi trước khi đưa ra câu trả lời.
– Chúng ta đang xây dựng sản phẩm này cho ai?
– Họ đang đối mặt với vấn đề gì?
– Vấn đề này có đủ quan trọng để giải quyết không?
– Việc giải quyết nó sẽ giúp ích gì cho cả người dùng lẫn doanh nghiệp?
Chỉ sau khi trả lời được những câu hỏi này, chúng ta mới bắt đầu quyết định nên xây dựng những tính năng nào.
Tư duy Thiết kế (Design Thinking)
Bây giờ, hãy tưởng tượng bạn đã tìm được địa điểm phù hợp cho quán cà phê của mình. Bạn biết rằng mọi người luôn vội vã vào buổi sáng. Bạn nên làm gì tiếp theo? Bạn có thể chỉ cần đoán mò. Hoặc bạn có thể quan sát họ. Xem cách họ gọi món. Hỏi điều gì đang làm họ mất thời gian. Chú ý những gì khiến họ bực bội. Đây chính là Tư duy Thiết kế.
Thay vì tự giả định, chúng ta trở nên tò mò. Chúng ta thấu hiểu con người trước. Sau đó, chúng ta xác định rõ ràng vấn đề thực tế. Chỉ sau đó, chúng ta mới bắt đầu nghĩ về các giải pháp khác nhau. Chúng ta nhanh chóng xây dựng một thứ gì đó đơn giản, thử nghiệm nó với những người dùng thực tế, học hỏi từ phản hồi của họ, cải tiến nó và lặp lại.
Nó ít tập trung vào việc tìm ra câu trả lời hoàn hảo hơn mà tập trung vào việc học hỏi một cách nhanh chóng.
Quy trình UX (UX Design)
Bây giờ đến phần mà hầu hết mọi người đều nhận diện là Thiết kế UX. Giả sử bạn đã quyết định xây dựng một ứng dụng đặt cà phê. Lúc này, bạn cần trả lời các câu hỏi thực tế:
– Làm thế nào để ai đó đăng ký tài khoản?
– Họ xem menu như thế nào?
– Họ tùy chỉnh món đồ uống của mình ở đâu?
– Họ thanh toán bằng cách nào?
– Quy trình đó mất bao nhiêu bước?
Mỗi màn hình đều trở thành một phần của một hành trình trọn vẹn. Đây chính là nội dung của quy trình UX. Nó kết nối tất cả các khoảnh khắc nhỏ thành một trải nghiệm mượt mà duy nhất:
– Nghiên cứu.
– Thấu hiểu người dùng.
– Lập kế hoạch hành trình.
– Tổ chức thông tin.
– Phác thảo ý tưởng.
– Thiết kế màn hình.
– Thử nghiệm với người dùng.
– Tiếp tục cải tiến.
Đó là một vòng tuần hoàn lặp đi lặp lại vì người dùng luôn dạy cho chúng ta những điều mới.
Người đồng đội mới: Trí tuệ nhân tạo (AI)
Ngày nay, có một người đồng đội nữa đang ngồi cạnh mỗi nhà thiết kế: Trí tuệ nhân tạo (AI). Một số người nghĩ rằng AI sẽ thay thế các nhà thiết kế. Tôi thì không nghĩ vậy. Tôi nghĩ AI giống như một trợ lý cực kỳ nhanh nhẹn.
Hãy tưởng tượng việc nhờ ai đó tóm tắt 50 cuộc phỏng vấn khách hàng chỉ trong vài phút. Hoặc tạo ra 3 ý tưởng bố cục (layout) khác nhau trong lúc bạn uống xong một tách cà phê. Hoặc giúp sắp xếp hàng trăm bình luận của người dùng thành các mô hình có ý nghĩa. Đó là những gì AI làm rất tốt.
Nó tiết kiệm thời gian cho những công việc lặp đi lặp lại. Nhưng nó vẫn không thể quyết định vấn đề nào là quan trọng nhất. Nó không thể thấu hiểu cảm xúc con người theo cách con người làm. Nó không thể thay thế các cuộc trò chuyện trực tiếp với người dùng. Những quyết định đó vẫn thuộc về chúng ta.
Nhà thiết kế của thời đại mới
Sự khác biệt lớn nhất hiện nay không phải là quy trình UX đã thay đổi, mà là bản thân nhà thiết kế đã thay đổi.
Trước đây: Các nhà thiết kế dành phần lớn thời gian để tạo ra các màn hình giao diện. Ngày nay: Họ dành nhiều thời gian hơn để thấu hiểu con người, đặt ra những câu hỏi hay hơn, đưa ra các quyết định thông minh hơn và sử dụng AI bất cứ khi nào nó giúp tăng tốc công việc. Quy trình làm việc không còn chỉ là thiết kế giao diện nữa. Nó sẽ như thế này:
– Hiểu rõ doanh nghiệp.
– Thấu hiểu con người.
– Tìm ra vấn đề thực tế.
– Quyết định điều gì quan trọng nhất.
– Thiết kế giải pháp.
– Sử dụng AI để làm việc nhanh hơn.
– Thử nghiệm với người dùng thực tế.
– Đo lường những gì đã xảy ra.
– Học hỏi.
– Cải tiến.
Và rồi lặp lại tất cả từ đầu.
