<>Trong thế giới hiện đại đầy ắp thông tin và công nghệ số, việc tập trung vào một chủ đề cụ thể không hề dễ dàng. Một mặt, bạn có vô số bài viết, tài liệu và nguồn thông tin khác nhau. Mặt khác, thật tiện khi chỉ cần “google”, “hỏi ChatGPT” hay “tìm kiếm thông tin”.
Vì vậy hôm nay, tôi quyết định “làm cho cuộc sống dễ dàng hơn” cho các UX/UI designer bằng cách tổng hợp một danh sách ngắn gọn nhưng mang tính kỹ thuật cao về các giai đoạn xây dựng một dự án thiết kế theo từng bước, dựa trên nghiên cứu và kinh nghiệm cá nhân của tôi. Nếu muốn, bạn có thể gọi đây là một “danh sách đi chợ” dành cho designer. Mỗi khi bắt đầu dự án mới, bạn không cần phải nhớ mọi thứ trong đầu nữa — chỉ cần làm theo danh sách này. Hãy cùng nhau giúp cuộc sống của designer trở nên dễ dàng hơn. Bắt đầu ngay thôi!
/1. Xác định mục tiêu của sản phẩm (cho doanh nghiệp và cho người dùng)
Doanh nghiệp tạo ra sản phẩm cho người dùng, và người dùng giúp doanh nghiệp tồn tại. Từ ý tưởng này, sự hợp tác giữa sản phẩm và người dùng bắt đầu.
Ở giai đoạn này:
– Product Owner (PO) trình bày ý tưởng dự án.
– UX/UI designer chuyển hóa ý tưởng đó sang “ngôn ngữ của người dùng”.
– Xác định các điểm chạm (collaboration spots) giữa sản phẩm và người dùng.
Có thể sử dụng phương pháp Double Diamond (đội UX xây dựng sơ đồ không gian vấn đề và không gian giải pháp) để hiểu rõ phạm vi vấn đề và phạm vi giải pháp. Điều này giúp ghi nhớ tất cả các ý tưởng xuất hiện sau vòng brainstorming đầu tiên.
/2. Hiểu mục tiêu, nhu cầu và pain point của người dùng (User Persona)
Cần hiểu rõ pain point của người dùng vì đó có thể là động lực khiến họ sử dụng sản phẩm. Nếu người dùng cảm thấy sản phẩm giải quyết được vấn đề hoặc đáp ứng được kỳ vọng của họ, bạn sẽ có khách hàng trung thành.
Designer bắt đầu xây dựng chân dung người dùng:
– Độ tuổi
– Giới tính
– Nghề nghiệp
– Thói quen sử dụng (mobile hay desktop)
– Hành vi thường ngày
Sự đồng cảm (empathy) và khả năng nhập vai vào vấn đề của người dùng giúp designer hiểu sâu hành trình của họ — từ “Tôi cần cái này” đến “Tuyệt quá, tôi mong chờ đơn hàng của mình!”
/3. Xác định cách doanh nghiệp giải quyết vấn đề của người dùng
Dựa trên user persona, đề xuất một giải pháp phù hợp từ góc nhìn sản phẩm.
– Hình thành ý tưởng
– Viết kế hoạch
– Xây dựng những bước đầu tiên trong hành trình người dùng
– Sử dụng brainstorming để liệt kê ý tưởng, chỉnh sửa nhiều lần (thêm/bớt), sau đó chuyển sang bước tiếp theo.
/4. Tạo wireframe độ trung thực thấp (Lo-Fi) và nghiên cứu đối thủ
Lo-Fi prototype là cái nhìn đầu tiên về “khung xương” của dự án.
– Không cần hoàn hảo.
– Thiết kế là quá trình lặp lại, cải tiến liên tục.
– Nghiên cứu đối thủ:
+ Họ cung cấp gì?
+ Điểm yếu của họ là gì?
Dựa vào đó, bạn có thể tạo ra sản phẩm/dịch vụ tốt hơn.
/5. Nghiên cứu người dùng sớm (Early User Research)
– Doanh nghiệp thường nói:
+ “Không có ngân sách.”
+ “Không cần thiết.”
+ “Tôi hỏi bà tôi rồi, bà thích.”
– Là một UX/UI designer chuyên nghiệp, bạn cần thuyết phục họ rằng nghiên cứu người dùng (hành vi hoặc thái độ) rất quan trọng — không chỉ cho người dùng mà còn giúp tiết kiệm ngân sách dài hạn.
– Bỏ qua nghiên cứu sẽ khiến chi phí sản xuất tăng cao về sau.
– Nếu không có ngân sách:
+ Làm survey nội bộ
+ Phỏng vấn team
+ Sử dụng AI tools
Nhưng tuyệt đối không bỏ qua bước này.
/6. Thảo luận với PO và developer
Ở giai đoạn này, bạn đã có sản phẩm trực quan để trình bày.
– Càng nhiều người tham gia thảo luận càng tốt.
– Dựa vào kết quả research để chỉnh sửa wireframe.
/7. Điều chỉnh ý tưởng ở giai đoạn Lo-Fi
Ghi lại:
– Ý tưởng
– Kết quả nghiên cứu
– Cảm nhận
– Đề xuất về tính năng
Sẽ có nhiều thay đổi. Hãy:
– Viết ra tất cả
– Xem lại
– Thêm/bớt
– Tạo phương án thay thế
Đừng cố hoàn hảo ngay từ đầu. Đôi khi những ý tưởng “điên rồ” lại là viên kim cương của sản phẩm.
/8. Tạo prototype độ trung thực cao (Hi-Fi)
Bao gồm:
– Brand colors
– Typography
– Spacing
– Components
– Variables
– Tokens
Có thể hiểu đơn giản là: xây dựng UI hoàn chỉnh dựa trên UX đã xác định.
Nên:
– Tạo moodboard (khuyến nghị mạnh)
– Xác định “vibe” của sản phẩm
– Nghiên cứu best practices trong ngành
Đừng quên accessibility. Đây không chỉ là “nice to have”, mà là yêu cầu UX cốt lõi. Khoảng 1.3 tỷ người (16% dân số thế giới) sống với các dạng khuyết tật ảnh hưởng đến việc sử dụng internet.
/9. Nghiên cứu người dùng với Hi-Fi prototype
Sau vòng nghiên cứu với Lo-Fi, đến vòng thứ hai với Hi-Fi.
Mục tiêu:
– Kiểm chứng xem chúng ta đã học được gì từ sai lầm trước đó.
– Lắng nghe người dùng kỹ hơn.
Ngoài bugfixing, cần đánh giá:
– Phản ứng với màu sắc
– Logo
– Typography
– Button
– Menu
– Tương tác UI
/10. Trình bày Hi-Fi prototype cho PO và developer
Sau khi chỉnh sửa từ kết quả research:
– Trình bày cho business và developer.
– Chuẩn bị trả lời nhiều câu hỏi.
– Có thể thêm/bớt chức năng.
– Điều chỉnh design system.
– Thảo luận kỹ thuật với team dev.
Lúc này, công việc bắt đầu gắn chặt với dev và QA.
/11. Hoàn thiện và chuẩn bị design sẵn sàng cho code
– Thống nhất chức năng, logic và chiến lược.
– Hoàn thiện design theo công nghệ dev sử dụng.
– Tuân thủ accessibility (WCAG 2.1/2.2 AA).
Sau khi hoàn thành design sẵn sàng cho code, chuyển sang bước tiếp theo.
/12. Fix bug và phối hợp với PO & developer
– Developer xây dựng sản phẩm.
– QA kiểm thử.
– Designer vẫn tiếp tục chỉnh sửa.
UX là một quá trình — cải tiến và lặp lại liên tục.
/13. Production (Go-live)
Khoảnh khắc quan trọng nhất: Người dùng chính thức sử dụng sản phẩm đã đi qua toàn bộ 12 giai đoạn từ ý tưởng đến hoàn thiện.
Designer tiếp tục:
– Thu thập feedback
– Phân tích dữ liệu (Google Analytics, heatmap như Hotjar)
– Nhận bug từ dev và QA
Quá trình tiếp tục nhằm cải thiện sản phẩm và bắt kịp thị trường.
