Truyền thông nhiếp ảnh là quá trình truyền tải thông điệp, ý tưởng hoặc cảm xúc thông qua hình ảnh thị giác, giúp mọi người hiểu thông tin mà không cần phụ thuộc vào lời nói hay chữ viết. Đối với các nhà thiết kế, điều này có nghĩa là sử dụng ảnh chụp một cách có chủ đích để giải thích sản phẩm là gì, nó được sử dụng như thế nào và tại sao nó lại quan trọng.
Tại sao nhà thiết kế nên học nhiếp ảnh?
Nhà thiết kế nên học nhiếp ảnh vì nó rèn luyện cùng lúc 3 kỹ năng: sức sáng tạo, tư liệu hóa và truyền thông. Nó cũng mang tính thực tế cao. Ảnh chụp tốt sẽ thể hiện được hình dáng, chi tiết, chất liệu, bề mặt và mục đích của sản phẩm, đồng thời giúp các mô hình làm bằng tay trông chuyên nghiệp hơn trong portfolio, bài thuyết trình pitching, tiếp thị hay sách hướng dẫn sử dụng.
– Sức sáng tạo: Mang lại cảm nhận về bố cục, ánh sáng, bóng đổ, sự phản chiếu và màu sắc.
– Tư liệu hóa thị giác: Lưu lại hồ sơ ghi nhớ từng giai đoạn của quá trình thiết kế, từ mô hình thô đến các hình ảnh hoàn thiện cuối cùng.
– Thuyết trình và truyền thông: Truyền tải câu chuyện cùng nguồn cảm hứng đằng sau thiết kế, tạo nội dung cho các buổi triển lãm và ra mắt sản phẩm.
Làm thế nào để một bức ảnh có thể kể trọn một câu chuyện?
Một bức ảnh kể được trọn vẹn câu chuyện khi nó có một chủ thể chính rõ ràng, một bố cục có ý đồ và một thông điệp duy nhất. Đã chứng minh điều này qua các poster phim:
– Poster phim Jaws (Hàm cá mập) đặt một người đang bơi ở phía trên và một con cá mập khổng lồ ở phía dưới, giúp bạn thấy được mối nguy hiểm mà người bơi không hề hay biết.
– Poster phim The Walk chụp một người đi trên dây từ góc dưới một tòa nhà cao tầng, khiến bạn cảm nhận được độ cao trước khi đọc bất kỳ chữ nào.
Mỗi khi phân tích một bức ảnh hiện tại, tôi luôn đặt ra 3 câu hỏi: Chủ thể là gì?, Nó được sắp xếp như thế nào?, và Cảm xúc hoặc thông điệp duy nhất mà nó để lại là gì?
Mọi người “đọc” một bức ảnh như thế nào?
Mọi người đọc (hiểu) hình ảnh thông qua 5 bộ lọc: trải nghiệm cá nhân, ngữ cảnh, văn hóa, sự diễn giải và tâm lý học Gestalt. Cùng một hình khối có thể mang ý nghĩa hoàn toàn khác nhau tùy thuộc vào những gì người xem từng thấy trước đây, những gì xung quanh hình khối đó và nơi họ sinh ra, lớn lên.
Một vết mực ngẫu nhiên khiến bộ não của bạn phải lục tìm trong thư viện thị giác để tìm hình ảnh tương thích nhất. Một hình tròn và một hình tam giác đứng riêng lẻ không có ý nghĩa gì, nhưng khi xếp chồng chúng lên nhau, bạn sẽ thấy hình một người. Các màu sắc như trắng hay đỏ cũng mang ý nghĩa khác nhau ở các nền văn hóa khác nhau.
Các nguyên lý Gestalt là gì?
Các nguyên lý Gestalt mô tả cách bộ não nhóm các yếu tố thị giác thành một tổng thể thống nhất.
7 nguyên lý hữu ích nhất cho nhà thiết kế bao gồm:
1. Khoảng cách gần (Proximity)
2. Sự tương đồng (Similarity)
3. Tính liên tục (Continuity)
4. Sự khép kín (Closure)
5. Số phận chung (Common Fate)
6. Hình dạng tốt / Tính đơn giản (Prägnanz / Good Gestalt)
7. Chính – phụ / Hình và nền (Figure and Ground)
Chúng giải thích lý do tại sao khoảng cách, màu sắc và độ tương phản quyết định những gì người dùng xem là có liên quan với nhau và những gì họ sẽ chú ý đầu tiên.
Bạn nên sử dụng loại bố cục nào?
Bố cục là sự sắp xếp có chủ đích các chủ thể, đường nét, hình khối, màu sắc, ánh sáng và khoảng trống trong khung hình để tạo ra một bức ảnh cân đối và có ý nghĩa.
5 kiểu bố cục cơ bản đáp ứng hầu hết các tình huống:
1. Quy tắc một phần ba (Rule of thirds): Dùng cho các cảnh cân bằng.
2. Một phần ba kết hợp căn giữa (Third and centred): Dùng khi có một chủ thể thống trị.
3. Điểm tụ / Đường dẫn (Vanishing point): Tạo chiều sâu.
4. Hình tam giác (Triangular): Tạo sự vững chắc, ổn định.
5. Đường chân trời ở giữa (Centre horizon): Dùng cho các cảnh có sự phản chiếu. (Đôi khi có thêm bố cục Đối xứng – Symmetry).
Tại sao phong cách tối giản lại hiệu quả đến vậy?
Phong cách tối giản hiệu quả vì nó giảm bớt các vật thể trong khung hình xuống mức tối thiểu, tạo khoảng trống cho người xem cảm nhận. Một cảnh chật chội với 7 yếu tố và nhiều màu sắc gây cảm giác ngợp. Cùng một kiểu cảnh quan đó nếu giảm xuống chỉ còn bầu trời, tuyết và một cái cây sẽ mang lại cảm giác tĩnh lặng, cô đơn hoặc bí ẩn. Khóa học đã tóm gọn lại thành: Less is more (Ít hơn là nhiều hơn), giản lược tối đa, giữ lại những thứ cốt lõi nhất, hình thức đơn giản nhất — đạt được thông qua màu sắc tối thiểu, yếu tố tối thiểu, khoảng trống âm (negative space), sự lặp lại, các hình khối lớn và họa tiết.
Nhà thiết kế có thể học được gì từ Ansel Adams và Galen Rowell?
– Từ Ansel Adams: Nhà thiết kế có thể học cách lên kế hoạch cho bức ảnh trước khi chụp và cách sử dụng độ tương phản giữa sáng và tối để tạo ra tính kịch tính.
– Từ Galen Rowell: Họ có thể học cách tự di chuyển góc nhìn của bản thân cho đến khi mọi yếu tố căn chỉnh hoàn hảo, biến một khoảnh khắc lướt qua thành một bố cục có kiểm soát.
Nên thực hành ở đâu và khi nào?
Bạn có thể thực hành ở bất kỳ đâu có hình khối rõ ràng và nền đơn giản; thời tiết cũng quan trọng không kém gì địa điểm. Dưới đây là gợi ý từ khóa học:
– Công trình nhân tạo (tòa nhà, cây cầu, tua-bin gió): Nên chụp khi có sương mù (tạo cảm giác mềm mại, đơn giản, bí ẩn).
– Cánh đồng, đồng bằng và đồi núi chập trùng: Nên chụp khi trời nhiều mây (tạo tâm trạng u uẩn và kịch tính).
– Khu vực ven biển: Nên chụp khi bầu trời quang đãng (gọn gàng, rõ đường nét, đổ bóng mạnh).
– Núi và sa mạc: Chụp bất cứ lúc nào ánh sáng xuống thấp và chiếu từ một bên.
2 bài tập từ khóa học rất đáng làm theo:
– Quan sát và ghi lại: Chọn một nơi bạn thường dành thời gian (phòng ngủ, phòng lab, góc sân trường). Quan sát nó vào các thời điểm khác nhau trong ngày, hạ thấp hoặc nâng cao góc máy, dọn dẹp bớt đồ đạc và điều chỉnh ánh sáng. Sau đó chụp lại một khoảnh khắc diễn ra ở đó: một người bước vào, một con vật cún/mèo, hay ánh nắng tràn qua cửa sổ.
– Bộ ảnh cảnh quan: Chụp một địa điểm theo 5 cách: quy tắc một phần ba, đường dẫn hướng, chiều sâu (với tiền cảnh, trung cảnh và hậu cảnh), ánh sáng & bóng đổ, và một góc nhìn lạ. In chúng ra và viết một dòng bên dưới mỗi ảnh về thông điệp mà nó truyền tải.
Portfolio thiết kế cần những kiểu chụp sản phẩm nào?
Một portfolio thiết kế cần 4 kiểu chụp sản phẩm:
– Catalog (Catalogue): Thể hiện hình dáng, phom dáng sản phẩm.
– Lifestyle (Phong cách sống): Thể hiện ngữ cảnh sử dụng.
– Prototype (Mô hình thử nghiệm): Thể hiện quá trình làm việc.
– Detail (Chi tiết): Thể hiện sự tinh xảo, độ hoàn thiện.
Trang thương mại điện tử chủ yếu cần 2 kiểu đầu; một bài thuyết trình pitching với khách hàng sẽ nghiêng về 3 kiểu sau; còn một portfolio thì cần cả 4 kiểu để kể lại toàn bộ câu chuyện hoàn chỉnh.
Hỏi đáp nhanh
– Nhà thiết kế có thực sự cần học nhiếp ảnh không? Có, nếu họ cần trình bày các sản phẩm vật lý hoặc kỹ thuật số cho người khác. Nhiếp ảnh xây dựng tư duy về bố cục và ánh sáng, lưu lại tư liệu quá trình thiết kế và giúp portfolio cũng như bài thuyết trình thuyết phục hơn nhiều.
– Khái niệm nhiếp ảnh nào quan trọng nhất đối với nhà thiết kế? Chính và phụ / Hình và nền (Figure and ground). Việc biết người xem nên nhìn vào đâu đầu tiên và làm dịu đi mọi thứ xung quanh áp dụng tốt cho cả ảnh sản phẩm, poster lẫn giao diện người dùng (UI).
– Tôi có thể học điều này chỉ với một chiếc điện thoại không? Hoàn toàn được. Mọi thứ trong hướng dẫn này, từ bố cục đến chụp ảnh sản phẩm, đều hoạt động tốt với máy ảnh điện thoại, ánh sáng cửa sổ và một phông nền đơn giản.
– Tôi nên bắt đầu từ đâu? Hãy bắt đầu với các nguyên lý Gestalt, vì chúng giải thích lý do tại sao mọi kỹ thuật khác lại hoạt động. Sau đó, hãy thực hành bố cục với bài tập chuỗi ảnh cảnh quan ở trên.
