<>“Những thay đổi bất ngờ” — framework của Julie Zhuo về mục đích (purpose), con người (people), và quy trình (process) đã chuyển từ một hướng dẫn hữu ích thành chiến lược sinh tồn.
/Khi mô tả công việc của bạn tan biến
Đây là sự thật khó chịu của năm 2025: những vai trò sản phẩm truyền thống đang dần biến mất.
Trong hai thập kỷ qua, chúng ta tổ chức công việc dựa trên sự chuyên môn hóa: product designer, engineer, product manager, researcher, data analyst.
Có các bậc thang nghề nghiệp rõ ràng. Có tiêu chuẩn ngành để phân biệt một junior designer với một principal designer. Chính Julie Zhuo cũng trưởng thành trong hệ thống này, từ intern tại Facebook trở thành VP of Product Design.
Nhưng trong một cuộc trò chuyện gần đây trên Lenny’s Podcast, Zhuo đã diễn đạt rõ điều mà nhiều designer đang cảm nhận nhưng chưa gọi tên được: “Đừng nghĩ về bản thân như những vai trò được định nghĩa sẵn. Hãy nghĩ mình đơn giản là những người xây dựng (builders).”
Đây không phải là một suy ngẫm triết học. Đây là toán học.
Nếu AI cho phép 1–2 người làm được công việc trước đây cần 6 người, thì chúng ta không còn cần sáu vai trò riêng biệt nữa.
Như Zhuo nói: “Cứ mỗi sáu tháng, chúng ta lại thấy các model mới thông minh và mạnh mẽ hơn.”
Vì vậy, với những designer đọc The Making of a Manager ngày nay, câu hỏi không còn là: “Làm thế nào để tôi quản lý designer?” mà là: “Làm thế nào để giúp mọi người tạo ra impact khi chức danh công việc của họ có thể không còn tồn tại sau ba năm nữa?”
/Điều gì thực sự còn giá trị khi mọi thứ thay đổi?
Đây chính là nơi cuốn sách của Zhuo vượt qua mục đích ban đầu của nó.Insight cốt lõi:
Quản lý là giúp người khác đạt được kết quả tốt hơn khi làm việc cùng nhau so với khi làm một mình. Điều này vẫn đúng ngay cả khi công cụ và vai trò thay đổi.
Zhuo chia điều này thành ba yếu tố:
– Purpose (Mục đích)
– People (Con người)
– Process (Quy trình)
1. Purpose (Mục đích)
Trước đây, purpose nghĩa là căn chỉnh team quanh các mục tiêu rõ ràng.
Năm 2025, purpose có nghĩa là giúp mọi người hiểu tại sao công việc của họ quan trọng, khi AI có thể tạo ra các thiết kế “tạm ổn” chỉ trong vài giây.
Nó không còn là: “Chúng ta đang redesign checkout flow.”
Mà là: “Chúng ta là những con người hiểu liệu flow do AI tạo ra có thực sự giảm cart abandonment cho người dùng của chúng ta hay không — mà vẫn giữ được trust và brand integrity.”
Theo một phân tích xu hướng tháng 9/2025: Designer hiện mang đến: chuyên môn nghiên cứu sâu hơn, tư duy kinh doanh. Việc thực thi craft đã được “dân chủ hóa”. Nhưng khả năng phán đoán (judgment) thì chưa.
2. People (Con người)
Quản lý con người trở nên quan trọng hơn khi các vai trò trở nên mờ nhạt.
Zhuo nhấn mạnh việc hiểu điểm mạnh riêng của từng người — không chỉ kỹ năng design.
Trong năm 2025, điều này có nghĩa là nhận ra: ai có product taste cực tốt, ai giỏi dịch ngôn ngữ giữa stakeholder, ai hiểu technical constraints mà AI chưa hiểu
Công việc của bạn không còn là trở thành designer giỏi nhất nữa. Công việc của bạn là xây dựng môi trường để mọi người phát triển những kỹ năng AI không thể sao chép: phán đoán tinh tế, hiểu bối cảnh, trí tuệ cảm xúc về nhu cầu người dùng
3. Process (Quy trình)
Process quyết định team của bạn: lãng phí thời gian trong meeting hay ship được sản phẩm có impact
Khi AI xử lý các task thiết kế lặp lại, thiết kế quy trình tốt là thứ phân biệt team mạnh với team chìm trong “collaboration theater”.
Theo báo cáo Figma State of the Designer 2025: 77% designer hạnh phúc dùng tool collaboration thường xuyên nhưng 91% developer vẫn nghĩ handoff cần cải thiện
/Feedback trong thời đại AI
Framework feedback của Zhuo càng có giá trị hơn khi AI tham gia workflow.
Quy tắc của cô:
– Feedback phải cụ thể
– Làm rõ success trông như thế nào
– Gợi ý next steps
Ví dụ: Feedback tệ: “Cái này cần impact hơn.”
Feedback tốt: “Hierarchy chưa rõ. Thành công là user hiểu ngay primary action. Layout AI tạo ra ổn nhưng contrast giữa CTA và secondary actions cần chỉnh. Hãy thử các giá trị này và review lại ngày mai.”
Zhuo cũng phá bỏ “compliment sandwich” — kỹ thuật khen – chê – khen.
Nó thường: nghe giả tạo, làm mất rõ thông điệp
Khi AI có thể tạo ra vô số biến thể, feedback rõ ràng trở thành bottleneck của chất lượng.
Kỹ năng mới quan trọng:
– Khi nào AI output đủ tốt
– Khi nào cần human refinement
– Khi nào nên làm lại từ đầu
Khả năng phán đoán này — Zhuo gọi là product taste — là thứ phân biệt builder giỏi với builder trung bình.
/Khủng hoảng meeting sẽ tệ hơn trước khi tốt hơn
Zhuo viết: “Meeting tiêu tốn rất nhiều thời gian và năng lượng — những tài nguyên hữu hạn. Vì vậy hãy bảo vệ chúng như con rồng bảo vệ kho báu.”
Năm 2025, cảnh báo này càng đúng.
AI không làm giảm meeting — nó tạo ra thêm.
Bây giờ chúng ta có:
– standups
– critiques
– stakeholder reviews
– planning
– retrospectives
– meeting review AI output
– meeting chọn tool AI
– meeting quyết định automation
Bộ lọc của Zhuo rất rõ ràng: Mỗi meeting chỉ nên có một mục tiêu:
– decision making
– information sharing
– idea generation
– norm setting
Nếu meeting cố làm nhiều thứ, nó thường chẳng làm tốt thứ nào. Đặc biệt với design critique, phải rõ:
– diverge (tạo ý tưởng)
– converge (ra quyết định)
– align direction
Critique tệ nhất là cố làm cả ba.Một insight khác: Brainstorm nhóm thường bị đánh giá quá cao.
Nghiên cứu cho thấy: Con người nghĩ ra ý tưởng tốt hơn khi làm một mình.
Cách tốt hơn trong thời đại AI: mỗi người brainstorm với AI trước sau đó mới họp để kết hợp và tiến hóa ý tưởng
Để AI lo divergence. Con người tập trung vào convergence
/Tăng trưởng thay vì hoàn hảo
Trong thế giới mà AI có thể thực thi ở mức average-to-good, lợi thế bền vững là: growth
Zhuo nhắc đến nghiên cứu của Carol Dweck về:
– fixed mindset
– growth mindset
Văn hóa design thường thần tượng “genius designer”.
Điều này khiến designer: sợ show work-in-progress, sợ thừa nhận khó khăn
Năm 2025, mindset này rất nguy hiểm.
Khi AI làm phần execution. Câu hỏi trở thành:
– Bạn đang học điều gì AI không học được?
– Bạn đang phát triển judgment thế nào?
– Bạn đang cải thiện khả năng điều khiển AI ra sao?
/Khủng hoảng bản sắc của designer.
Thông điệp mạnh nhất của cuốn sách không phải kỹ thuật quản lý. Mà là identity.
Zhuo nói: Khi bạn trở thành manager: Bạn không còn là designer thỉnh thoảng quản lý. Bạn là manager làm việc trong lĩnh vực design.
Năm 2025 có khủng hoảng tương tự. Khi AI làm phần execution: Bạn còn là designer không?
Hay là:
– builder
– taste maker
– judgment provider
Câu trả lời không quan trọng bằng việc chấp nhận sự chuyển đổi. Những người bám vào:
– “Tôi là designer, và designer làm việc trong Figma” sẽ gặp khó khăn.
Những người chấp nhận:
– “Tôi là builder sử dụng design thinking, Figma, AI, và bất cứ công cụ nào giải quyết vấn đề” sẽ phát triển mạnh.
/Điều này có nghĩa gì với design leader
Khi bước sang 2026, một số xu hướng ngành làm bài học của Zhuo càng rõ:
– Hyper-personalization
– AI tạo ra nhiều biến thể.
– Con người phải quyết định:
– biến thể nào thực sự quan trọng.
– Sustainability & Accessibility
Đây không còn là lợi thế cạnh tranh. Mà là baseline expectation.
Luật accessibility ở châu Âu thậm chí phạt nếu không tuân thủ. Social commerce bùng nổ. Thương mại đang hòa trộn với:
– Instagram
– TikTok
– Pinterest
– YouTube
Design leader phải orchestrate trải nghiệm đa nền tảng. “Cái chết của product development”
Theo một bài viết gần đây của Zhuo. Cấu trúc pod truyền thống:
– designer
– PM
– engineer
– researcher
đang tan rã.
Lãnh đạo phải tìm cách tổ chức khi ai cũng là builder.
/Những câu hỏi thực sự quan trọng.
Khi đọc xong cuốn sách tuần này, tôi có một câu hỏi khác với câu hỏi mà Zhuo đặt ra năm 2019.
Câu hỏi của cô:
– Làm sao giúp một nhóm người đạt kết quả tốt hơn khi làm cùng nhau?
Câu hỏi của năm 2025: Làm sao giúp một nhóm người và AI agents đạt kết quả tốt hơn khi làm riêng?
Các nguyên tắc vẫn đúng:
– purpose rõ ràng
– hiểu điểm mạnh cá nhân
– quy trình tốt
– feedback cụ thể
– tôn vinh sự phát triển
Nhưng có một meta-lesson: Manager giỏi năm 2025 không chỉ quản lý con người. Họ quản lý mối quan hệ giữa con người và công nghệ đang tiến hóa.
Nếu AI có thể làm phần cơ học của design, thì còn lại gì?
Câu trả lời cập nhật từ Zhuo giúp con người hiểu nên giải quyết vấn đề nào, đánh giá giải pháp AI có thực sự tốt không
giữ judgment khi quá dễ chấp nhận output “tạm ổn”
Đó không phải là công việc AI có thể làm.
Ít nhất là chưa phải bây giờ.
Và đó chính là lý do một cuốn sách về quản lý con người vẫn cực kỳ quan trọng trong thời đại làm việc cùng máy móc.
